Ile mamy województw i jak się nazywają?

Obecnie Polska ma 16 województw, a każde z nich ma swoje miasto wojewódzkie – najczęściej największe lub najważniejsze centrum w regionie. Nazwy województw zwykle nawiązują do historycznych krain, takich jak Wielkopolska czy Mazowsze, albo do nazw stolic, jak łódzkie czy opolskie. Jeśli chcesz w kilka minut opanować listę wszystkich województw i ich stolic, ten tekst pomoże ci to sobie uporządkować.

Ile jest województw w Polsce?

Od 1 stycznia 1999 roku, po reformie administracyjnej, w Polsce funkcjonuje trójstopniowy podział terytorialny. Oznacza to, że kraj dzieli się najpierw na województwa, potem na powiaty, a na końcu na gminy. Reforma z 1999 roku – określana jako reforma administracyjna 1999 – zmniejszyła liczbę województw z 49 do 16 województw i przywróciła poziom powiatów.

Według stanu na 1 stycznia 2025 r. aktualny podział administracyjny Polski obejmuje jednostki trzech poziomów. Na szczycie są województwa, poniżej znajduje się 314 powiatów ziemskich i 66 miast na prawach powiatu, a podstawowy poziom stanowią 2479 gmin – miejskich, miejsko‑wiejskich oraz wiejskich. Dane te publikuje Główny Urząd Statystyczny w oparciu o krajowy rejestr TERYT. Łącznie daje to 380 powiatów (w tym powiaty ziemskie i grodzkie, czyli miasta na prawach powiatu).

Według stanu na 2025 rok Polska jest podzielona na 16 województw, 314 powiatów (w tym 66 miast na prawach powiatu) oraz 2479 gmin.

Sama liczba województw od 1999 roku się nie zmieniła, choć granice niższych jednostek i ich liczebność lekko się korygowały. Tworzone były nowe gminy, niektóre likwidowano, a pojedyncze powiaty przekształcano w miasta na prawach powiatu. Struktura trzech poziomów – województwo, powiat, gmina – pozostaje jednak stała.

Jak nazywają się województwa i ich stolice?

Wiele osób zna tylko część listy, a nazwy mylą się ze stolicami regionów. W polskim systemie mówimy o „miastach wojewódzkich”, czyli o miastach, w których ma siedzibę wojewoda i/lub marszałek województwa. Wszystkie te miasta mają status miasta na prawach powiatu.

Lista województw

Poniżej znajdziesz aktualną listę województw w Polsce wraz z ich stolicami (w kolejności alfabetycznej):

• województwo dolnośląskie – stolica: Wrocław,
• województwo kujawsko-pomorskie – siedziba wojewody: Bydgoszcz, siedziba sejmiku: Toruń,
• województwo lubelskie – stolica: Lublin,
• województwo lubuskie – siedziba wojewody: Gorzów Wielkopolski, sejmiku: Zielona Góra,
• województwo łódzkie – stolica: Łódź,
• województwo małopolskie – stolica: Kraków,
• województwo mazowieckie – stolica: Warszawa,
• województwo opolskie – stolica: Opole,
• województwo podkarpackie – stolica: Rzeszów,
• województwo podlaskie – stolica: Białystok,
• województwo pomorskie – stolica: Gdańsk,
• województwo śląskie – stolica: Katowice,
• województwo świętokrzyskie – stolica: Kielce,
• województwo warmińsko-mazurskie – stolica: Olsztyn,
• województwo wielkopolskie – stolica: Poznań,
• województwo zachodniopomorskie – stolica: Szczecin.

Część nazw – jak wielkopolskie, małopolskie, mazowieckie czy podlaskie – odwołuje się do historycznych regionów. Inne, jak łódzkie czy opolskie, kojarzą się przede wszystkim ze stolicami województw. W dwóch przypadkach siedziba wojewody i sejmiku województwa są rozdzielone: tak jest w województwach kujawsko‑pomorskim i lubuskim.

Miasto wojewódzkie – co to znaczy?

Określenie miasto wojewódzkie funkcjonuje w języku potocznym, ale dobrze oddaje rolę tych ośrodków. To tam znajdują się urzędy wojewódzkie, urzędy marszałkowskie, sejmiki województw, a także wiele instytucji regionalnych – od sądów apelacyjnych po duże szpitale specjalistyczne. Każde z miast wojewódzkich ma status miasta na prawach powiatu, więc łączy zadania gminy i powiatu w jednym organizmie samorządowym.

Które województwa są największe, najmniejsze i najludniejsze?

Choć wszystkich województw jest tylko 16, znacząco różnią się powierzchnią, liczbą mieszkańców i gęstością zaludnienia. Województwo mazowieckie jest największe terytorialnie i ma najwięcej mieszkańców, województwo opolskie należy do najmniejszych, a województwo śląskie wyróżnia się bardzo wysoką gęstością zaludnienia.

Dane w przybliżeniu, oparte na statystykach GUS i rejestru TERYT, można zestawić następująco:

Na tle całego kraju – którego powierzchnia wynosi około 313,9 tys. km² – różnice między województwami są wyraźne. Mazowsze obejmuje ponad jedną dziesiątą terytorium Polski, a opolskie tylko niewielki fragment na południowym zachodzie. W śląskim, ze względu na silnie zurbanizowaną aglomerację z Katowicami w centrum, gęstość zaludnienia jest ponad trzykrotnie wyższa niż średnia krajowa.

Największą jednostką administracyjną pierwszego stopnia jest województwo mazowieckie, a najbardziej „ściśniętym” regionem pod względem liczby mieszkańców na kilometr kwadratowy pozostaje województwo śląskie.

Te różnice przekładają się na codzienne funkcjonowanie regionów – od rynku pracy, przez transport publiczny, po dostępność usług publicznych. W zestawieniach gospodarczych wyróżnia się też wysoki PKB na mieszkańca w mazowieckim oraz silna pozycja wielkopolskiego i dolnośląskiego.

Jak działa podział administracyjny na województwa, powiaty i gminy?

Współczesny podział administracyjny Polski, obowiązujący od 1 stycznia 1999 roku, tworzy trzy poziomy: województwa, powiaty i gminy. Oparty jest na idei, że zadania publiczne powinny być realizowane jak najbliżej mieszkańców, a jednocześnie część kompetencji wymaga koordynacji w skali regionu.

Rola województwa

Województwo ma podwójną naturę. Jest jednostką administracji rządowej (tu działa wojewoda jako przedstawiciel rządu) oraz jednostką samorządu terytorialnego (na czele z marszałkiem województwa i sejmikiem województwa). Funkcjonowanie samorządu wojewódzkiego reguluje ustawa o samorządzie województwa z 5 czerwca 1998 r.

Na poziomie województwa planuje się rozwój regionalny, zarządza częścią funduszy z Unii Europejskiej, organizuje transport publiczny w skali regionu i koordynuje działania instytucji takich jak policja czy straż pożarna w ramach administracji zespolonej. Każde województwo ma swój kod TERYT oraz oznaczenie w systemie ISO 3166‑2:PL, co ułatwia przetwarzanie danych statystycznych.

Powiaty i miasta na prawach powiatu

Powiat (lub miasto na prawach powiatu) odpowiada za zadania, które są zbyt szerokie jak na pojedynczą gminę, ale zbyt lokalne dla województwa. Chodzi m.in. o szpitale powiatowe, szkoły ponadpodstawowe czy drogi powiatowe. W 2025 roku mamy 314 powiatów ziemskich, z czego 66 to miasta na prawach powiatu. Łącznie na tym szczeblu funkcjonuje więc 380 jednostek powiatowych, obejmujących zarówno rozległe powiaty wiejskie, jak i duże ośrodki miejskie. Część z nich to właśnie stolice województw, część – inne duże miasta, jak Radom czy Gliwice.

Gminy

Gmina pozostaje podstawową jednostką samorządu – odpowiada za wodociągi, przedszkola, szkoły podstawowe, lokalne drogi, gospodarkę odpadami. W 2025 roku zarejestrowanych jest 2479 gmin, w tym gminy miejskie, miejsko‑wiejskie i wiejskie. Wśród nich znajduje się 302 gminy miejskie (wliczając 66 miast na prawach powiatu) oraz 718 gmin miejsko‑wiejskich; pozostałe to gminy wiejskie, obejmujące głównie tereny pozamiejskie.

W statystykach pojawiają się też tzw. gminy obwarzankowe, w których siedziba władz gminy wiejskiej znajduje się w osobnym mieście. Taki układ dobrze pokazuje, jak elastycznie dostosowuje się strukturę administracyjną do realnego układu osadniczego – tak, by gmina obejmowała spójny obszar, a niekoniecznie tylko jeden typ miejscowości.

Trójstopniowy podział na województwa, powiaty i gminy ma zapewnić, by zadania publiczne były realizowane na takim poziomie, na którym można je najsprawniej i najtaniej wykonać.

Czy liczba województw może się zmienić?

Od kilku lat co pewien czas powraca dyskusja o nowych województwach. Nie brakuje lokalnych środowisk, które domagają się własnej jednostki pierwszego stopnia. Projekty zmian pojawiają się zwłaszcza przed wyborami, ale żaden z nich nie doprowadził dotąd do nowej reformy administracyjnej.

Najczęściej wymienia się trzy potencjalne województwa: województwo środkowopomorskie (z planowaną stolicą w Koszalinie i sejmikiem w Słupsku), województwo warszawskie (obejmujące stolicę i okoliczne powiaty) oraz województwo częstochowskie, nazywane też w niektórych koncepcjach województwem staropolskim. W dokumentach i analizach pojawia się również pojęcie województwa środkowopolskiego.

Argumenty za nowymi jednostkami są różne. W przypadku województwa warszawskiego wskazuje się na to, że wyłączenie Warszawy mogłoby podnieść szanse pozostałej części województwa mazowieckiego na większe wsparcie z funduszy unijnych – stolica znacząco zawyża wskaźniki zamożności regionu. Zwolennicy województwa środkowopomorskiego i częstochowskiego mówią z kolei o poczuciu odrębności regionalnej i lepszej reprezentacji interesów lokalnych społeczności.

Zmiana liczby województw nie jest jednak prostym zabiegiem – wymaga zmian ustawowych, uzgodnień politycznych, korekty granic powiatów i gmin, a także dostosowania danych w systemach takich jak Rejestr TERYT czy Państwowy Rejestr Granic. Dlatego, mimo regularnych debat, w 2026 roku nadal funkcjonuje ten sam układ 16 województw.