Niektóre dzieci potrafią zaskakiwać swoimi zachowaniami – jednym z takich przykładów jest stawanie na głowie. Choć może wydawać się to dziwne, ma ono swoje uzasadnienie w rozwoju dziecka. Warto zrozumieć, co się za tym kryje i jak wpływa na emocje oraz ciało malucha.
Dlaczego dziecko staje na głowie?
Stawanie na głowie to nie tylko zabawny widok, który wywołuje uśmiech na twarzy rodzica. To także naturalna forma eksploracji ciała i przestrzeni, charakterystyczna dla intensywnie rozwijającego się dziecka. W wieku około 12–18 miesięcy maluchy znajdują się w fazie rozwoju sensomotorycznego, co oznacza, że uczą się poprzez ruch, eksperymentowanie i manipulację przedmiotami oraz własnym ciałem.
Dzieci często przyjmują pozycję przypominającą „niedźwiadka” – prostują nóżki i unoszą pupę w górę, opierając się na rękach i stopach. Zdarza się również, że próbują spojrzeć w kierunku swojego pępka, „stając” na głowie. Tego typu aktywność jest bezpośrednim efektem naturalnej potrzeby ruchu oraz poznawania świata z różnych perspektyw.
Rozwój motoryczny
Stawanie na głowie wspiera rozwój motoryczny dziecka. Wzmacnia mięśnie posturalne, poprawia równowagę i koordynację. To również sposób na ćwiczenie zarządzania środkiem ciężkości, co wpływa na przyszłą naukę chodzenia, biegania czy wspinania się.
W tej fazie życia dzieci uczą się poprzez metodę prób i błędów. Eksperymenty z pozycją ciała są jedną z form takiego działania. W ten sposób maluchy doskonalą swoje umiejętności fizyczne i uczą się granic własnych możliwości.
Samoregulacja emocjonalna
Nie bez znaczenia jest również emocjonalny wymiar takiej aktywności. Dzieci stające na głowie często odreagowują w ten sposób nadmiar bodźców. To forma samoregulacji – zabawa, która przynosi ulgę i pozwala zredukować stres. Wydzielane podczas tej aktywności endorfiny poprawiają nastrój i wspierają równowagę emocjonalną.
To szczególnie ważne w kontekście przestymulowania, które może wystąpić np. po dniu pełnym hałasu, wizyt gości czy intensywnej zabawy. Dzieci, które nie potrafią jeszcze werbalizować emocji, często wyrażają je poprzez ruch i ciało – stawanie na głowie jest jednym z takich narzędzi.
Stawanie na głowie to nie tylko ruch – to sposób dziecka na pokazanie emocji, eksplorację ciała i budowanie relacji ze światem.
Co oznacza stawanie na głowie w kontekście emocji?
Ten typ aktywności to nie tylko ćwiczenie fizyczne – dla wielu maluchów to również forma wyrażania emocji. W momentach ekscytacji, radości, a nawet frustracji dzieci mogą przyjmować pozycję „do góry nogami”, bo właśnie wtedy czują, że mają kontrolę nad swoim ciałem i sytuacją.
Stawanie na głowie może być także próbą zwrócenia uwagi dorosłych. Maluchy szybko uczą się, że nietypowe zachowania przyciągają wzrok i reakcję rodziców. Niekiedy to właśnie chęć bycia zauważonym i docenionym motywuje dziecko do takich działań.
Wyrażanie radości i ekscytacji
Dzieci często stają na głowie po prostu z radości. To forma fizycznej ekspresji – podobnej do podskakiwania, kręcenia się w kółko czy głośnego śmiechu. Wydzielające się endorfiny dają uczucie euforii, co sprawia, że maluchy chętnie powtarzają tę czynność.
To sposób na pokazanie: „Jestem szczęśliwy!” – a jednocześnie okazja do zabawy, która wiąże się z intensywnymi doznaniami fizycznymi i emocjonalnymi.
Samoregulacja i odreagowanie
Tak jak dorosły może sięgnąć po spacer, muzykę czy rozmowę, dziecko ma swoje własne strategie. Jedną z nich jest właśnie stawanie na głowie. W ten sposób maluch może odreagować napięcie, frustrację lub stres, którego nie potrafi jeszcze nazwać.
To bardzo naturalny proces, wynikający z nie w pełni jeszcze rozwiniętego układu nerwowego. Dziecko najpierw przeżywa emocje ciałem, dopiero później uczy się je nazywać i rozumieć.
Jakie są korzyści fizyczne i poznawcze tej aktywności?
Pozycja odwrócona, jaką jest stanie na głowie, wpływa korzystnie nie tylko na mięśnie i równowagę, ale również na rozwój zmysłów. Dziecko uczy się w ten sposób lokalizacji własnego ciała w przestrzeni, co jest fundamentem dla wszystkich późniejszych umiejętności motorycznych.
Oprócz tego, stawanie na głowie wspiera również:
- rozwój propriocepcji (czucia głębokiego),
- koordynację oko-ręka,
- umiejętność skupienia uwagi,
- planowanie ruchowe.
Dzieci, które często i chętnie podejmują takie aktywności, mogą szybciej osiągać dojrzałość ruchową. Co więcej, ich układ nerwowy uczy się lepiej reagować na bodźce i radzić sobie z ich nadmiarem.
Dlaczego przestymulowanie prowadzi do takiego zachowania?
Stawanie na głowie może być odpowiedzią na przestymulowanie. Dzieci, które doświadczyły zbyt wielu bodźców (hałas, światło, tłum), często przejawiają zachowania fizyczne mające na celu „zresetowanie” układu nerwowego. Odwrócona pozycja ciała pomaga im się uspokoić, zmienić perspektywę i skupić się na czymś konkretnym.
Objawy przestymulowania mogą obejmować:
- krzyk i płacz bez konkretnego powodu,
- problemy ze snem i wybudzanie się w nocy,
- autostymulacje – bujanie się, kręcenie, stukanie,
- intensywne reakcje na światło, dźwięk, dotyk.
Kiedy dziecko staje na głowie, może to być jego sposób na wyciszenie się – zwłaszcza jeśli inne metody relaksacji nie są jeszcze znane. Taka aktywność działa jak naturalny „przycisk reset” dla przeciążonego układu nerwowego.
Jak wspierać dziecko w tego typu zabawach?
Zamiast ograniczać dziecko w jego potrzebie ruchu i eksperymentowania, warto zapewnić mu bezpieczne warunki do takich działań. Jeśli maluch często staje na głowie, dobrze jest stworzyć przestrzeń, gdzie może to robić bez ryzyka – np. na macie, dywanie lub w obecności rodzica.
Dobrym pomysłem są również zabawy wspierające rozwój motoryki i samoregulacji emocjonalnej, np.:
- zabawy w niedźwiadka i turlanie po podłodze,
- wspólne ćwiczenia rozciągające i jogowe,
- pokazywanie, jak wygląda ciało „do góry nogami” na huśtawce lub w lustrze,
- zabawy sensoryczne – np. z piaskiem, wodą, masami plastycznymi.
Ważne jest także reagowanie na sygnały zmęczenia i przeciążenia. Dziecko, które miało intensywny dzień, potrzebuje wyciszenia i odpoczynku. Zamiast złościć się, że „znowu staje na głowie”, warto zaproponować mu spokojną aktywność lub przytulić, by pomóc mu się uspokoić.
Czy takie zachowanie powinno niepokoić?
W większości przypadków – nie. Dziecko, które staje na głowie, eksperymentuje, uczy się i przeżywa emocje. To naturalna część jego rozwoju. Jednak, jeśli zachowanie to jest bardzo częste, intensywne, a dziecko wydaje się wycofane, nadpobudliwe lub prezentuje inne niepokojące sygnały – warto skonsultować się ze specjalistą, np. terapeutą integracji sensorycznej lub psychologiem dziecięcym.
Niektóre dzieci mogą mieć trudności z przetwarzaniem bodźców, co objawia się autostymulacjami, powtarzalnymi ruchami lub nietypowymi zachowaniami. W takich przypadkach pomocna może być diagnoza i wdrożenie odpowiednich ćwiczeń wspierających rozwój.
Jak wspierać rozwój emocjonalny i sensoryczny dziecka?
Dzieci potrzebują ruchu, dotyku, dźwięków – ale równie mocno potrzebują chwili ciszy, przytulenia i bliskości. W odpowiedzi na potrzeby dziecka warto zadbać o równowagę pomiędzy stymulacją a wyciszeniem. To właśnie ta równowaga pozwala maluchowi zdrowo się rozwijać.
W codziennej rutynie warto uwzględniać:
- czas na swobodną zabawę i ruch fizyczny,
- moment wyciszenia przed snem,
- kontakt z różnorodnymi fakturami i bodźcami (np. zabawy sensoryczne),
- czas na bliskość i przytulanie.
To właśnie te elementy wspierają dziecko w budowaniu odporności na stres, uczą je nazw emocji i sposobów ich wyrażania. Dzięki temu maluch zyskuje narzędzia, by lepiej odnajdywać się w świecie pełnym bodźców i wyzwań.
Stawanie na głowie to nie tylko zabawa – to ważny element rozwoju, który warto rozumieć i wspierać, a nie tłumić.
Co warto zapamietać?:
- Stawanie na głowie to naturalna forma eksploracji ciała i przestrzeni, charakterystyczna dla dzieci w wieku 12–18 miesięcy.
- Aktywność ta wspiera rozwój motoryczny, poprawiając równowagę, koordynację oraz zarządzanie środkiem ciężkości.
- Dzieci stające na głowie często odreagowują nadmiar bodźców, co pomaga w samoregulacji emocjonalnej i redukcji stresu.
- Stawanie na głowie wspiera rozwój propriocepcji, koordynacji oko-ręka oraz umiejętności planowania ruchowego.
- Ważne jest, aby zapewnić dzieciom bezpieczne warunki do zabawy oraz reagować na ich potrzeby ruchowe i emocjonalne.
