Wiele przyszłych mam zastanawia się, co dokładnie dzieje się z ich dzieckiem podczas ciąży. Czy maluch w brzuchu je, śpi, oddycha? A przede wszystkim – czy robi kupę? Odpowiedź na to pytanie nie jest tak oczywista, jak mogłoby się wydawać. Przyjrzyjmy się temu z bliska.
Jak działa układ pokarmowy płodu?
W czasie życia płodowego układ pokarmowy dziecka rozwija się stopniowo. Pierwsze oznaki jego aktywności pojawiają się już w I trymestrze, ale pełną funkcjonalność osiąga znacznie później. Dziecko zaczyna połykać płyn owodniowy około 20. tygodnia ciąży. W ten sposób trenuje nie tylko trawienie, ale również oddychanie, ponieważ część tego płynu trafia do oskrzeli i płuc.
Odżywianie dziecka odbywa się jednak przede wszystkim przez łożysko, które dostarcza mu wszystkie niezbędne składniki: glukozę, aminokwasy, tłuszcze, witaminy, minerały i hormony. Te składniki są wchłaniane przez układ krwionośny płodu, a nie przez układ pokarmowy, jak ma to miejsce po urodzeniu.
W związku z tym, że pokarm nie przechodzi przez układ pokarmowy w tradycyjny sposób, nie dochodzi do produkcji kału. Organizm dziecka przetwarza dostarczone składniki odżywcze i wydala produkty przemiany materii głównie przez nerki – w postaci moczu, który trafia z powrotem do płynu owodniowego.
Dziecko w łonie matki nie oddaje stolca w klasycznym rozumieniu tego procesu – nie dochodzi do defekacji, jaką znamy u osób po narodzeniu.
Czy dziecko w brzuchu robi siusiu?
Tak, to prawda – dziecko zaczyna produkować mocz już między 13. a 16. tygodniem ciąży. Nerki płodu zaczynają funkcjonować, a ich głównym zadaniem staje się filtrowanie składników płynu owodniowego, który malec regularnie połyka.
Mocz dziecka jest głównym składnikiem wód płodowych w drugim i trzecim trymestrze. Choć może to brzmieć niepokojąco, jest to całkowicie naturalne. Płyn owodniowy jest stale odnawiany, a jego skład utrzymuje się w równowadze dzięki wydalaniu i połykaniu przez dziecko.
Połykając płyn owodniowy, dziecko uczy się także koordynacji mięśni przełyku oraz ćwiczy układ oddechowy. To jeden z pierwszych etapów przygotowania organizmu do życia poza macicą.
Czy dziecko robi kupę w brzuchu?
Odpowiedź brzmi: zazwyczaj nie. W normalnym przebiegu ciąży dziecko nie oddaje stolca w łonie matki. Produkcja kału, rozumiana jako defekacja, nie zachodzi w macicy, ponieważ składniki odżywcze są przyswajane w sposób niemal całkowity i nie pozostają niestrawione resztki pokarmowe.
Jednak w jelitach dziecka od około 16. tygodnia zaczyna gromadzić się smółka – pierwsza forma stolca, która zostanie wydalona dopiero po porodzie. Smółka powstaje z połkniętych wód płodowych, mazi płodowej, złuszczonych komórek nabłonka jelitowego oraz enzymów trawiennych. Ma ciemnozieloną lub czarną barwę i bardzo gęstą, lepką konsystencję.
Kiedy dziecko może oddać smółkę przed porodem?
Choć standardowo smółka wydalana jest w ciągu pierwszych 24 godzin po urodzeniu, zdarzają się przypadki, gdy dziecko robi kupę jeszcze przed narodzeniem. Taka sytuacja może wystąpić w wyniku stresu wewnątrzmacicznego, np. niedotlenienia lub problemów z łożyskiem albo pępowiną.
Jeśli smółka zostanie wydalona do płynu owodniowego, zmienia on kolor na zielonkawy. Taki stan określany jest jako zielone wody płodowe i może być sygnałem, że dziecko przeszło przez trudny moment. W takiej sytuacji istnieje ryzyko, że noworodek połknie zanieczyszczony płyn owodniowy, co może prowadzić do tzw. zespołu aspiracji smółki.
Co to jest zespół aspiracji smółki?
To poważne powikłanie, które może wystąpić tuż po porodzie. Polega na przedostaniu się smółki do dróg oddechowych dziecka. Może to skutkować niedrożnością oskrzeli, zapaleniem płuc, a nawet niewydolnością oddechową.
Lekarze monitorują kolor wód płodowych podczas porodu – jeśli są one zielone, podejmowane są odpowiednie działania, by zminimalizować ryzyko komplikacji. W niektórych przypadkach konieczne jest natychmiastowe oczyszczenie dróg oddechowych dziecka po porodzie.
Jakie inne funkcje fizjologiczne wykonuje dziecko w brzuchu?
Płód nie tylko siusia czy gromadzi smółkę. Już od wczesnych etapów życia płodowego dziecko podejmuje różnego rodzaju aktywności, które przygotowują je do życia po narodzinach. Niektóre z nich mogą zaskakiwać nawet doświadczonych rodziców:
- ćwiczy oddychanie poprzez wdychanie i wydychanie płynu owodniowego,
- ma czkawkę, co wskazuje na rozwój układu nerwowego,
- śni – co potwierdzają szybkie ruchy gałek ocznych w fazie REM,
- słyszy dźwięki z zewnątrz, reaguje na głosy, muzykę i hałas,
- uczy się smaków, połyka płyn owodniowy o różnych nutach smakowych,
- bawi się pępowiną, trenuje chwyt i koordynację ruchową.
Te wszystkie czynności są dowodem na to, jak intensywny i złożony jest rozwój płodu. Każdy dzień w łonie matki to kolejny krok w kierunku pełnej gotowości do życia poza ciałem mamy.
Co warto wiedzieć o smółce?
Smółka to pierwsza kupa dziecka, ale jej rola wykracza daleko poza aspekt fizjologiczny. Jej obecność i moment wydalenia są dla lekarzy ważnym wskaźnikiem stanu zdrowia noworodka. Smółka powinna pojawić się w pierwszej dobie życia – jeśli nie zostanie wydalona w tym czasie, może to wskazywać na problemy z drożnością jelit lub inne wady wrodzone.
W jej skład wchodzą:
- połknięty płyn owodniowy,
- maź płodowa,
- złuszczone komórki nabłonka jelit,
- resztki enzymów trawiennych,
- żółć i śluz.
Ma ciemny kolor i konsystencję przypominającą smołę. Jeśli dziecko odda smółkę przed porodem, może ona zabarwić wody płodowe, a także skórę, paznokcie i pępowinę noworodka. Takie objawy są dla położników sygnałem alarmowym.
Dlaczego dziecko nie robi kupy w macicy?
Mechanizm, który zapobiega defekacji w łonie matki, jest bardzo przemyślany. Dzięki temu płyn owodniowy pozostaje sterylny przez większość ciąży. Organizm płodu nie produkuje kału, ponieważ wszystkie składniki odżywcze są w pełni wykorzystywane, a niewielkie ilości zbędnych substancji są wydalane przez nerki w postaci moczu.
Brak defekacji chroni dziecko przed infekcjami i podrażnieniem układu pokarmowego. Gdyby smółka była wydalana zbyt wcześnie, mogłaby zaburzyć równowagę płynów i narazić płód na niebezpieczeństwo.
Oddanie smółki w macicy to sygnał ostrzegawczy, a nie fizjologiczna norma.
Jakie objawy wskazują na oddanie smółki przed porodem?
W sytuacjach stresowych lub w przypadku niewydolności łożyska dziecko może oddać smółkę jeszcze przed narodzinami. Istnieją pewne objawy, które mogą świadczyć o tym zjawisku:
- zielone zabarwienie wód płodowych,
- żółtawy odcień skóry i paznokci dziecka po urodzeniu,
- obecność gęstego, ciemnego płynu w trakcie porodu,
- problemy z oddychaniem noworodka tuż po porodzie.
W takich przypadkach lekarze podejmują szybkie działania, aby oczyścić drogi oddechowe dziecka i zapobiec dalszym komplikacjom.
Podsumowanie wiedzy o kupie w brzuchu mamy
Choć dziecko w łonie mamy wykonuje wiele czynności przypominających te po narodzinach – jak picie płynu owodniowego, siusianie, czkawka czy nawet płacz – to oddanie stolca w macicy nie jest zjawiskiem fizjologicznym. Smółka gromadzi się dopiero pod koniec ciąży i powinna zostać wydalona po porodzie.
W sytuacjach wyjątkowych może dojść do jej przedwczesnego oddania, co wiąże się z ryzykiem zdrowotnym i wymaga obserwacji oraz interwencji medycznej. Zrozumienie tych procesów pomaga przyszłym rodzicom lepiej przygotować się na narodziny dziecka i reagować w razie potrzeby.
Co warto zapamietać?:
- Dziecko w łonie matki nie oddaje stolca w tradycyjny sposób; kał nie powstaje, ponieważ składniki odżywcze są wchłaniane przez łożysko.
- Produkcja moczu przez dziecko zaczyna się między 13. a 16. tygodniem ciąży, a mocz stanowi główny składnik wód płodowych w późniejszych trymestrach.
- Smółka, pierwsza kupa dziecka, gromadzi się w jelitach od około 16. tygodnia, ale jest wydalana dopiero po porodzie.
- Oddanie smółki przed porodem może wskazywać na stres wewnątrzmaciczny i wiąże się z ryzykiem zespołu aspiracji smółki, co wymaga interwencji medycznej.
- Objawy oddania smółki przed narodzinami obejmują zielone wody płodowe, żółtawy odcień skóry noworodka oraz problemy z oddychaniem po porodzie.
